• Welkom op het énige échte Nederlandse en Belgische Caviaforum! Het caviaforum voor liefhebbers en fokkers van cavia's.

    Het grootste, mooiste en uitgebreidste Caviaforum van de Benelux. Inmiddels al 18 jaar een begrip in Cavialand. Registreer je nu gratis met je Facebook, Google, Yahoo of Microsoft account en maak deel uit van onze informatieve, gezellige cavia community met alleen sponsor advertenties.

Chronische blaasproblemen: Behandeling met focus op een aangepast dieet


Status
Niet open voor verdere reacties.
CHRONISCHE BLAASPROBLEMEN BIJ HET KONIJN EN DE CAVIA - Behandeling met focus op een aangepast dieet
UNIVERSITEIT GENT FACULTEIT DIERGENEESKUNDE - geschreven door Natali Monsieurs (vertaald door Fabienne Hendriks).

Samenvatting


Blaasproblemen komen veelvuldig voor bij cavia’s en konijnen. Hoe meer calcium wordt opgenomen, hoe meer calcium wordt uitgescheiden door de nieren. Deze overmatige hoeveelheden calcium komen terecht in de urine waardoor deze troebel wordt.
Blaasstenen ontwikkelen zich voornamelijk bij zeugjes ouder dan drie jaar terwijl konijnen dan meestal drie tot vijf jaar oud zijn. Ten gevolge van stenen in de blaas ontstaat vaak blaasontsteking. Ook een opklimmende infectie vanuit de urine buis kan blaasontsteking veroorzaken.

Blaasontsteking komt vaker voor dan blaasstenen. Beïnvloedende factoren zoals tumoren van baarmoeder of blaas, onvoldoende vochtopname, overgewicht, een reeds aanwezige blaasontsteking en een ongebalanceerd voedingspatroon leiden tot het ontstaan van stenen in de blaas.
Een langzame/pijnlijke urinelozing en bloed in de urine zijn de meest in het oog springende symptomen.
Kristallen zijn voornamelijk opgebouwd uit calciumoxalaat en calciumcarbonaat, waardoor ze duidelijk kunnen aangetoond worden tijdens een radiografisch onderzoek.
Routinematig worden blaasstenen chirurgisch verwijderd door het uitvoeren van een cystotomie (een operatie waarbij de urine vanuit de blaas via een stoma (kunstmatige opening) in de buikwand naar buiten wordt geleid, maar dit bleek ook mogelijk door middel van een cystoscopie (een kijkonderzoek van de plasbuis en de blaas).
Voor de verwijdering van blaasgruis of kleine stenen in de blaas wordt een blaasspoeling aangewend.

Preventieve maatregelen dienen genomen te worden om zo het terugkeren van blaasproblemen te verlagen. Aanpassingen aan het dieet waarbij de hoeveelheid calcium en oxalaat zoveel mogelijk beperkt wordt, is van het allergrootste belang. In het bijzonder bij de cavia zal peterselie met mate moeten gegeven worden aangezien dit naast vitamine C ook zeer veel oxalaat bevat.

Veranderingen dragen bij tot een vergemakkelijking van een frequente en volledige afscheiding van urine door de nieren. Het is niet volledig uit te sluiten dat blaasgruis of blaasstenen zich opnieuw zullen ontwikkelen na het instellen van een behandeling. Ondanks alle vooropgestelde therapieën kan het belang van een uitgebalanceerd dieet niet voldoende onderstreept worden.
Blaasontsteking en stenen in de urinewegen zijn vaak voorkomende problemen. De ziekte had in het verleden een slechte prognose. Cavia’s en konijnen worden gepresenteerd met rood verkleurde urine of aanwezigheid van kalkachtig
zand ter hoogte van de achterhand. Soms zijn ook aspecifieke symptomen aanwezig zoals een verminderde eetlust of anorexie.
De exacte oorzaak van blaasstenen bij cavia’s en konijnen is nog onbekend. Overmatige calciumhoeveelheden in de voeding dragen in sterke mate bij tot het probleem.

Gezien de overgrote meerderheid van calcium die aangeboden wordt via de voeding uiteindelijk terechtkomt in de urine, is het ontstaan van verhoogd calcium in urine/nierstenen bijna niet te vermijden. Er wordt vermoed dat het ontstaan van blaasstenen niet afhangt van één welbepaalde factor maar veroorzaakt wordt door het optreden van verschillende factoren tegelijk. Deze beïnvloedende factoren worden in een kort overzicht toegelicht. Het voedingspatroon, de vochtopname, mineralensupplementen of eventuele erfelijke factoren spelen een mogelijke rol.

Het proces van omzetting van calcium bij het konijn kent een ander verloop dan bij de meeste andere zoogdieren. Bij konijnen kunnen de calciumspiegels in het bloed aan sterke variatie onderhevig zijn, terwijl bij de meeste dieren de calciumconcentraties in het bloed binnen bepaalde nauwe grenzen gehouden worden.
Het dieet en de voortplantingsstatus zullen de gehaltes aan calcium in het bloed in verschillende mate beïnvloeden. Hogere calciumwaarden in vergelijking met andere huisdieren zoals kat en hond, zijn bij konijnen een normaliteit.
Deze waarden worden in grote mate bepaald door de hoeveelheid calcium in de voeding.

Opname van calcium gebeurd al naargelang de hoeveelheid calcium die wordt aangeboden via het voeder. De overmaat aan calcium wordt vooral uitgescheiden in de urine. Studies toonden aan dat ‘wilde’ verwanten van het 'tamme' konijn, dit unieke systeem van calcium uitscheiding delen. De nieren van het konijn kunnen zich zodanig aanpassen waardoor er een hogere opname van calcium kan plaatsgrijpen op momenten waarop de calciumopname hoog is. Het onderscheid met andere dieren kan gemaakt worden op basis van het feit dat bij het konijn de urine als belangrijkste eliminatieweg voor calcium dient, terwijl bij de meeste zoogdieren de calcium uitscheiding vooral verloopt via gal en ontlasting.
Er bestaat een positieve correlatie tussen de hoeveelheid calcium die geabsorbeerd wordt ter hoogte van de darm en de hoeveelheid calcium die daarna wordt afgevoerd in de urine. De hoeveelheid fosfor die geabsorbeerd wordt vermindert wanneer de opname van calcium toeneemt.
In de alkalische urine slaat calcium neer (onder meer als calciumcarbonaat), waardoor de urine een troebel uitzicht krijgt. Bij cavia’s is de hoeveelheid calcium en oxalaat in de voeding een mogelijke beïnvloedende factor voor de ontwikkeling van blaasstenen.
Volgens Hoefer (2004) zorgt een hoge hoeveelheid van vitamine D in het dieet voor een overmatige opname van calcium ter hoogte van de darm, waarbij het teveel aan calcium wederom in de urine wordt uitgescheiden.
Meyer et al. (1996) hebben bewezen dat ook bij cavia’s een hoge calciumconcentratie in de voeding gepaard gaat met een hoge calciumneerslag in de urine.

Er moet een onderscheid gemaakt worden tussen een verhoogd calciumgehalte in de urine (of gruis) en een blaassteen.
Verhoogd calciumgehalte in de urine wordt ook sludge (of blaaszand) genoemd en ontstaat wanneer er een overmaat aan calcium neerslaat in de urine in de blaas en hierbij geen ‘stenen’ worden gevormd.
De urine wordt dikker en krijgt een vettig/troebel uitzicht, waarbij soms grote witte kalkmassa’s zichtbaar worden na opdrogen van de urine.
Wanneer grotere stenen worden gevormd in de blaas, spreekt men over blaasstenen. De prevalentie van blaasstenen is hoger bij zeugjes ouder dan drie jaar.
Verhoogd calciumgehalte, nierstenen en blaasontsteking worden vooral waargenomen bij konijnen van drie tot vijf jaar oud, hierbij is er geen sprake van enige geslachtsbeïnvloeding.
Blaasontsteking komt vaker voor dan blaasstenen. Bij cavia’s ontwikkelt een blaasontsteking zich vooral bij vrouwelijke dieren die ouder zijn dan twee jaar. Onvruchtbaarheid kan het gevolg zijn van blaasontsteking.

De exacte oorzaken van blaasproblemen bij cavia en konijn zijn nog steeds niet goed bekend.
Factoren die van invloed zijn kunnen een genetisch karakter hebben maar ook onvoldoende vochtopname (drinken) en ongebalanceerde voeding. Zo leidde een voeder dat een hoog vitamine D-gehalte bevatte tot een verhoogde
absorptie van calcium bij de cavia. Tevens kunnen hormonen ook een invloed uitoefenen.
Blaasontsteking kan ook ontstaan na infectie met Escherichia coli bacterie zowel bij de cavia als het konijn. Deze kiem, afkomstig uit de darm, klimt op in de urinewegen en veroorzaakt daar ontsteking van de blaaswand.
Andersom geldt dat ook de aanwezigheid van blaasstenen kan leiden tot blaasontsteking, een blaassteen veroorzaakt irritatie van de blaaswand.

Voeder dat zeer calciumrijk is, bijvoorbeeld luzerne, veroorzaakt een toename van calcium uitscheiding in de urine. Ook het toedienen van mineralen- en vitaminesupplementen aan het voeder is nadelig. De aanwezigheid van
hoge calciumhoeveelheden in het voeder op zich is echter niet voldoende om blaasproblemen te veroorzaken.
Onvoldoende wateropname, gebrek aan lichaamsbeweging al dan niet gecombineerd met overgewicht en onvoldoende reinigen van de kooi of het hok zijn factoren die een volledige lediging van de blaas verhinderen.
Een tumor, hersenafwijking of een ontsteking van de blaas kunnen stuwing van de urine in de blaas veroorzaken.
Het niet meer kunnen urineren kan leiden tot bezinken van de kristallen in de urine en ook tot blaasontsteking. Tijdens de het urineren wordt wel het vocht uit de blaas verwijderd terwijl het sediment achterblijft en sludge kan vormen.

Symptomen
Konijnen en cavia’s zijn prooidieren. Uiterlijke tekenen van ongemak of ziekte zullen niet snel opgemerkt worden, wat soms het stellen van de diagnose van bemoeilijkt.
Specifieke symptomen die wijzen op een probleem ter hoogte van het urinair stelsel zijn:
  • hematurie (=bloed in de urine)
  • pollakisurie (=vaak beetjes plassen)
  • strangurie (=langzame en pijnlijke urinelozing/aandrang)
  • dysurie (=pijn bij het plassen)
Pijn uit zich in een gebogen rug en een piepend geluid tijdens het plassen en tevens zal de achterhand en de staart hoger opgetild worden bij strangurie. Wanneer een dier pijn heeft zal het niet meer in staat zijn zichzelf grondig te reinigen. Pollakisurie kan leiden tot irritatie bij de geslachtsdelen. Men spreekt dan over urinebrand. In dit geval is er sprake van roodheid van de huid, een etterige huidontsteking of het ontbreken van haren ter hoogte van de geslachtsdelen. Aspecifieke symptomen zijn veelal anorexie, gewichtsverlies, lethargie en eventueel tandenknarsen.

Onderzoekmethodes
Er zijn verschillende methodes die gebruikt kunnen worden bij onderzoek naar blaasproblemen:
- lichamelijk onderzoek
- laboratorisch onderzoek
  • bloedonderzoek
  • urineafname en -onderzoek
  • chemisch onderzoek
  • onderzoek naar het urine-sediment
  • urinecultuur
- medische beeldvormingtechnieken
  • radiologie
  • echografie
Behandeling
De meest voorkomende behandelingen bij blaasproblemen zijn chirurgie (het opereren en weghalen van de stenen) en antibiotica kuren.
Daarnaast bestaat er nog een behandelingsmethode genaamd Urohydropropulsie. Hierbij wordt het dier onder verdoving gebracht waarna er een katheter via de urinebuis in de blaas wordt ingebracht en vervolgens wordt de blaas gevuld met een steriele zoutoplossing zodat de omvang van de blaas toeneemt. Vervolgens wordt de blaas handmatig leeg geduwd.
Uiteraard is het noodzaak om het dieet van het dier grondig aan te passen.
Konijnen en knaagdieren krijgen dikwijls een ongebalanceerd menu dat bestaat uit ongeschikte voederbestanddelen, een overmaat aan commerciële pellets of een tekort aan hooivoorziening. Een foutief voedingspatroon kan leiden tot allerlei problemen en tekortkomingen.
Hooi of pellets op basis van alfalfa (luzerne) bevatten een te hoog gehalte aan calcium. Ter preventie van blaasproblemen is het beter om over te schakelen op hooi van timotheegras dat minder calcium bevat.

Het uiteindelijke doel van dieetwijzigingen is het gehalte aan oxalaat en calcium dat terechtkomt in de urine, drastisch te verminderen. De hoeveelheid calcium in het dieet kan uitgedrukt worden als laag (0,15%), normaal (0,45%) of hoog (1,35%). De aanbevolen hoeveelheid calcium in het voeder voor hobbykonijnen bedraagt 0,6-1,0%.
Voeder met een hoog oxalaatgehalte moet vermeden worden, in het bijzonder wanneer dit samengaat met een dieet dat arm is aan calcium. Peterselie, spinazie, selder en aardbeien bevatten veel oxalaten.
Ondanks het feit dat bepaalde groenten zeer calciumrijk en oxalaatrijk zijn, bevatten zij vaak calciumoxalaat dat niet opgenomen en verwerkt wordt door konijnen en zodoende niet kan bijdragen tot vorming van calciumzand.
Selder, wortelen en kool zijn groenten waarvan de calciumhoeveelheid niet al te hoog is.
Groenten en kruiden zoals kool, broccoli, knolraap en sareptamosterd (Brassica juncea) hebben een laag oxalaat- en een hoog calciumgehalte.

Een gebalanceerd dieet is uitermate belangrijk voor de preventie van blaasstenen. Het ideale dieet voor konijnen heeft een calcium-fosfor verhouding van 1:1 tot 2:1. Een omgekeerde Ca-Ph verhouding moet vermeden worden (de opname van calcium uit het bot neemt dan namelijk toe).

Verder is het belangrijk om commerciele snoepjes en snacks te vermijden, ze kunnen leiden tot spijsverteringsproblemen, aandoeningen en overgewicht.
Vit. C is essentieel voor cavia's, maar een te hoog Vit. C gehalte kan juist weer schadelijk zijn omdat het een hoog oxalaat gehalte heeft. Aanbevolen dosering bedraagt tussen 25 mg - 100 mg per dag.
Tot slot is lichaamsbeweging en voldoende vochtopname even belangrijk als een aangepast dieet.

Eindconclusie
De diagnose van blaasontsteking en blaasstenen is makkelijk te stellen aan de hand van de symptomen en het nemen van een radiografische opname van de blaas en onderbuik.
Cavia’s zijn beïnvloedbaar voor blaasstenen en redenen hiervoor zijn vooralsnog niet bekend; dit gegeven dient verder onderzocht te worden.
Meer onderzoek naar verzurende diëten voor konijnen en cavia’s is noodzakelijk. Een dieet met sterk verlaagde calciuminhoud is essentieel en vermindert het aantal terugkerende stenen na chirurgische verwijdering.
Ondanks het feit dat de prognose na chirurgische verwijdering van blaasstenen goed is, ontwikkelen er zich toch vaak opnieuw blaasstenen, zelfs na grondige aanpassingen aan het dieet en een verhoogde lichaamsactiviteit.
Regelmatige monitoring door middel van een urine- en radiografisch onderzoek is van het allergrootste belang om tijdig terugkerende stenen te kunnen opsporen.
 

Willemijn14

Gast
Je moet eerst inloggen of je registreren om dit antwoord te kunnen bekijken.
 

Fabienne2

VIP
Lid
31 jan 2005
Berichten
15.869
Reacties
7.474
Je moet eerst inloggen of je registreren om dit antwoord te kunnen bekijken.
 

Polle

Gast
Je moet eerst inloggen of je registreren om dit antwoord te kunnen bekijken.
 

Fabienne2

VIP
Lid
31 jan 2005
Berichten
15.869
Reacties
7.474
Je moet eerst inloggen of je registreren om dit antwoord te kunnen bekijken.
 
Status
Niet open voor verdere reacties.
Top